niedziela, grudzień 15, 2019
   
Text Size

Ludowe dziecięce zabawy muzyczne. Teoria i praktyka (Dominika Lenska)

Śpiew w perspektywie edukacji muzycznej

Celem monografii jest ukazanie ponadczasowych wartości ludowych dziecięcych zabaw muzycznych. Realizacja tego celu wymagała ujęcia tematu z dwóch perspektyw: teoretycznej i praktycznej. W części pierwszej, wprowadzającej definicję zabawy w kulturze, przedstawiłam ujęcie tego zagadnienia przez wybitnych teoretyków oraz pedagogów polskich i zagranicznych. Podrozdziały zawierają szeroko pojętą klasyfikację zabaw, wyszczególniają dziecięce zabawy ogólnorozwojowe, dziecięce zabawy ludowe w przykładach polskiego folkloru oraz zbiory piosenek ludowych z zabawami. Osobno została wyodrębniona ludowa oraz literacka twórczość dla dzieci w płaszczyźnie edukacyjnej, w tym zbiory metodyczne. Poruszone zostało zagadnienie motywów muzycznych w tekstach literatury dziecięcej, z podkreśleniem zawartej w nich melodyjności i rytmiki. Indywidualnie potraktowałam właściwości muzyczne zabaw ludowych oraz tematykę badań śpiewów niezwrotkowych w polskim folklorze. Zwróciłam też uwagę na pieśń jako całość wyrazowo-muzyczno-poetycką, którą z łatwością dziecko potrafi ogarnąć, mimo występowania w niej wielu zwrotek oraz wprowadzania zmian w warstwie muzycznej i treściowej. Część druga (praktyczna) traktuje o śpiewie jako jednym z podstawowych i najważniejszych wymiarów rozwoju muzycznego człowieka, z podkreśleniem roli śpiewu jako podstawy zabaw ludowych i czynnego uprawiania muzyki. Skupiłam się na przedstawieniu form upowszechniania ludowych dziecięcych zabaw muzycznych w programie pod egidą Instytutu Muzyki i Tańca Mały Kolberg oraz działającej od 2010 roku w Akademii Muzycznej w Katowicach Akademii Przedszkolaka, która jest moją propozycją autorską. Podkreśliłam żywotność oraz aktualność „tradycji”, która wprowadza dzieci i rodziców w jakże bogaty i wartościowy świat muzyki ludowej i staje się niejako formą integracji pokoleń..

 

   (...) Świat zabawy, widziany oczami dziecka, jest jego codziennością. Poprzez zabawę dziecko wyraża swoje emocje, stosunek do bliskich i otaczającego je świata. Dziecko bawiące się, samo wchodzi niejako w swój wyimaginowany świat, zmieniając się w zwierzątko, w robota, w samolot, czy lalkę. Bardzo często towarzyszą temu luźno wypowiadane słowa, dialogi z wydumanym przyjacielem bądź też swobodny, improwizowany śpiew będący niejako komentarzem rzeczywistości.

   Pobaw się ze mną! Ileż razy słyszymy te słowa wypowiadane przez dzieci w każdym wieku i o każdej porze dnia. Bawiąc się z dzieckiem, dorosły powraca do swoich doświadczeń z dzieciństwa, gdy bawił się autkami, lalkami, w dom, w tajemniczą wyspę, itp. Rodzic, który ma w sobie pierwiastek dziecka, potrafi współtworzyć zabawę z dzieckiem, potrafi wejść do jego świata wyobraźni. Wspólna zabawa daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, miłości i spełnienia.

   Muzyczne zabawy ludowe nie są dla współczesnego dziecka codziennością. Ich muzyczny świat został opanowany przez grające pozytywki ukryte w plastikowych zabawkach, których melodie dalekie są od pełnej prostoty i piękna ludowych piosenek dziecięcych. Łatwy i szybki dostęp do uruchomienia" muzyki nie wymaga obecności drugiej osoby. Dziecko samo naciska klawisz i w jednej chwili otrzymuje gotowy, muzyczny „produkt”, którym się bawi ku uciesze swoich najbliższych. Taki obraz spotkamy dziś w wielu domach, w których są małe dzieci. Od pewnego czasu można jednak zaobserwować działania zewnętrzne prowadzone przez różne instytucje, które zakładają w swoich programach edukacyjnych kontakt z muzyką ludową, poprzez czynne jej uprawianie. W pewnym stopniu wypełniają one lukę w dotarciu z muzyczną zabawą ludową do dzieci i ich rodziców. Ta idea leży u podstaw mojego autorskiego programu o nazwie Akademia Przedszkolaka nastawionego na obcowanie dzieci z dziecięcym folklorem muzycznym, głównie poprzez muzyczną zabawę ludową. Inspiracją do utworzenia tego programu były moje doświadczenia z edukacją kodályowską z którą miałam styczność studiując w Instytucie Zoltána Kodálya w Kecskemét na Węgrzech w latach 1997-1998. Tam też odkryłam znaczenie śpiewania rodzimej muzyki ludowej połączonej z zabawami o charakterze obrzędowym dla rozwoju muzycznego dziecka. (...) W tym miejscu pragnę wyrazić przekonanie, że zabawy ludowe pozwalają zrozumieć sens muzyki tradycyjnej, w konsekwencji czego sięgnąć do muzycznej mowy i języka muzycznego.        

źródło: Ludowe dziecięce zabawy muzyczne, "Wstęp" - Dominika Lenska

  

autor: Dominika Lenska.
wyd.: Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego. Katowice 2019.

Zamów książkę!

 

SPIS TREŚCI
 
 
Wstęp   ...................   5
 
CZĘŚĆ 1. 
PERSPEKTYWA TEORETYCZNA   ...................   13
 
I. Zabawa w kulturze - definicje, funkcje   ...................   15
 
II. Klasyfikacja zabaw   ...................   23
     II.1. Dziecięce zabawy ogólnorozwojowe   ...................   23
     II.2. Dziecięce zabawy ludowe. Przykłady z folkloru polskiego   ...................   26
     II.3. Zbiory piosenek ludowych z zabawami   ...................   32
 
III. Ludowa i literacka twórczość dla dzieci w płaszczyźnie edukacyjnej   ...................   41
     III.1. Funkcja poznawczo-muzyczna zabaw ludowych   ...................   41
     III.2. Motywy muzyczne w tekstach literatury dziecięcej   ...................   45
 
IV. Właściwości muzyczne zabaw ludowych   ...................   51
 
 
CZĘŚĆ 2.
PERSPEKTYWA PRAKTYCZNA   ...................   63
 
V. Śpiew jako czynne uprawianie muzyki podstawą zabaw ludowych   ...................   65
 
VI. Formy upowszechniania ludowych dziecięcych zabaw muzycznych   ...................   71
     VI.1. Mały kolberg   ...................   71
             VI.1.1. Egzemplifikacja   ...................   72
     VI.2. Akademia przedszkolaka   ...................   75
 
VII. W kręgu muzycznych zabaw akademii przedszkolaka   ...................   79
     VII.1. Porządek zajęć   ...................   79
     VII.2. Egzemplifikacja   ...................   82
     VII.3. Badania własne   ...................   108
 
Zakończenie   ...................   113
 
Bibliografia   ...................   117
 
Aneks   ...................   123
 
Indeks nazwisk   ...................   141
 
 

Odwiedza nas 35 gości oraz 0 użytkowników.

Stowarzyszenie im. Zoltána Kodálya w Polsce
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
40-025 Katowice
ul. Zacisze 3
KRS: 0000337652

Zaloguj się